Psikolojide Savunma Mekanizmaları Nelerdir?

0
33

Engellenme, çat??ma gibi olumsuzluklar kar??s?nda kalan bireyin bilinçsiz olarak geli?tirdi?i benli?ini korumaya yönelik savunma araçlar?d?r. Birey, savunma mekanizmalar?n? bilinçsiz olarak kullan?r. Savunma mekanizmalar? sürekli kullan?l?rsa anormal bir nitelik kazan?r. Birey savunma mekanizmalar?yla duydu?u kayg?y? azaltmaya ve tehdit alt?ndaki benli?ini korumaya çal???r. Savunma mekanizmalar? bireye geçici bir fayda sa?lar, kesin çözüm getirmez. Savunma mekanizmalar?ndan baz?lar?n?n arkas?na s???nan ve onlar? sürekli kullanan bireylerde önce nevrozlar, sonra da psikozlar görülebilir. Savunma mekanizmalar?n?n baz?lar? olumlu, baz?lar? ise olumsuz sonuçlar verir.

BA?LICA SAVUNMA MEKAN?ZMALARI

1)BASTIRMA
Bilinçalt?na itme, unutma, bilinçten uzakla?t?rmaya çal??ma gibi ifadelerle de anlat?lan bast?rma birey için kayg? ve üzüntü verici olay ve durumlar?n unutulmaya çal???lmas? yani bilinçalt?na itilmesidir.

2)BAHANE BULMA (MANTI?A BÜRÜME)
Neden bulma biçiminde de ifade edilebilen bahane bulma bireyin olaylar ve durumlar kar??s?nda as?l sebebi söyleyemeyip nedenler uydurmas?d?r.
Çok istedi?i halde arkada?? kadar zengin olamayan ve onu k?skanan bireyin ”Zenginlik insan?n ba??na büyük dertler açar.” demesi örnek olarak verilebilir.

3)YANSITMA
Ba?kas?n? suçlama ya da kendi suçunu ba?kas?na atma olarak tan?d???m?z yans?tma tam anlam?yla bireyin kendi yanl??l?klar?n?, olumsuzluklar?n? ba?kalar?nda görmesidir.
Sald?rgan e?ilimli birinin di?er insanlar? sald?rganl?kla suçlamas? örnek olarak verilebilir.

4)ÖDÜNLEME (TELAF? ETME)
Bir alandaki ba?ar?s?zl???n do?urdu?u eksiklik, yetersizlik ve a?a??l?k duygular?n? ba?ka bir alanda ba?ar? sa?layarak ortadan kald?rmakt?r. Ödünleme davran???nda bulunmaya neden olan eksiklik ve yetersizlik fiziksel (bedensel) olabilece?i gibi sosyal alandaki bir ba?ar?s?zl?k da olabilir.
Bedensel eksikli?inden dolay? sporcu olamayan bireyin okuyarak çok iyi bir avukat olmas? örnek olarak verilebilir.

5)YÜCELTME
Do?rudan ve do?al biçimde doyurulmas?n? toplumun onaylamad???, fizyolojik ve psikolojik dürtülerin toplumca onaylanan bir sosyal alana kayd?r?larak yani biçim de?i?tirilerek doyurulmas?d?r.
Çocu?u olmayan bir bayan?n kre?te çal??mas? örnek olarak verilebilir.

6)KAR?IT TEPK? GEL??T?RME
Güdüleri çarp?tma, ikiyüzlü olma biçiminde de ifade edebilece?imiz kar??t tepkide birey as?l tepkiyi göstermek yerine z?t (kar??t) tepkiyi gösterir.
H?rs?zl?k e?ilimi gösteren birinin h?rs?zl??? kötüleyen sözler söylemesi örnek olarak verilebilir.

7)ÖZDE??M KURMA
Özde?le?me, ba?kas?na özenme, benzeme biçimlerinde de ifade edebilece?imiz özde?im kurma bireyin iki türlü davran???n? içerir. Ba?ka birinin çe?itli özelliklerini ona benzetme amaçl? olarak taklit etme ve ba?ka birinin ba?ar?lar?yla sanki kendi ba?ar?s?ym?? gibi övünmedir.

8)HAYAL KURMA
Dü? kurma, fantezi geli?tirme ad?yla da bilinen hayal kurma bireyin kendini oldu?u gibi de?il olmas?n? istedi?i gibi dü?lemesi, ac? gerçekleri tatl? dü?ler biçimine dönü?türmesidir.
S?nav? kazanmak ve doktor olmak amac?n? gerçekle?tiremeyen bir birey hayal aleminde s?nav? kazan?r, doktor olur, beyaz önlü?ü giyer ve ameliyat yapar ?eklinde örneklendirilebilir.

9) KAÇMA
Duyars?zl?k, problemi yok sayma, önemsememe kavramlar?yla da anlat?labilecek kaçma mekanizmas?nda birey problemler kar??s?nda onlar? çözmeye yönelik davran??lar göstermek ya da çe?itli savunma mekanizmalar?na ba?vurmak yerine tam bir tepkisizlik ve vurdumduymazl?k içerisindedir. Sanki problem onun de?ilmi? gibi kendisini hiç ilgilendirmiyormu? gibi davran?r. Kaçma davran??? gösteren bireylerde tam bir sorumsuzluk hali vard?r. ??ine, evine ilgisizdir. Söylenenlere kulak asmaz.

10)YÖN DE???T?RME
Tepkiyi as?l hedefe ya da as?l ki?iye de?il de ba?ka bir hedefe ya da ba?ka bir ki?iye yöneltmektir. Birey tepkini yönünü ve yerini de?i?tirdikten sonra davran??ta bulunur.
Babas?ndan azar i?iten bir çocu?un karde?ini dövmesi örnek olarak verilebilir.

11)KEND?NE YÖNELTME
Bireylerin as?l hedeflere yöneltemedikleri öfkeli ve sald?rgan davran??lar?n? kendilerine yöneltmeleridir.
Maçta yenilince rakibine öfkelenen boksörün eve gelince ba??n? duvara vurmas? örnek olarak verilebilir.

12)GER?LEME
?lkele dönü?, önceki ya?lar?n davran??lar?na geri dönme, seviyesiz davran??lar sergilemedir.
Problemi ile ba? edemeyen bir yeti?kinin çocuk gibi tepinerek ve a?layarak probleme kar?? koymas?, olgun ve medeni davran??lar sergileyecek düzeydeki iki insan?n seviyeli bir tart??ma yapmalar? gerekirken küfür ve kavga ile problemi çözmeye çal??malar? örnek olarak verilebilir.

13)YADSIMA (?NKAR ETME)
Birey kendisine ac? veren gerçekleri kabullenmeyerek reddetmesidir.
Çok sevdi?i birinin ölümünü kabullenmeyen birey, ”Bir türlü inanam?yorum, hayal görüyor olmal?y?m. O ölmedi, ölemez, bir gün mutlaka gelecektir.” biçimindeki sözlerle kendini savunmas? örnek olarak verilebilir.

14)POLLYANNA (TATLI-L?MON)
Bireyin kar??la?t??? her kötü durumda ”iyi ki daha kötüsü ba??ma gelmedi” diyerek mutluluk oyunu oynamas?d?r.
Bir gözünü kaybeden birinin ” ?yi ki ikisini de kaybetmedim.” demesi, tüm mal varl???n? kaybeden birisinin ” ?yi ki can?m sa?.” demesi örnek olarak verilebilir.