Bor Madeni Nedir ? Önemi ve Kullanım Alanları Nelerdir ?

0
53

periyodik cetvel üzerinde B simgesiylegösterilen, ?s?ya dayanakl?, sert bir yap?ya sahip elementtir.Özellikle sonon y?ldaad?n? s?kça duydu?umuz bu element, asl?nda 4000 y?l öncesinde ilk olarak Tibet’tekullan?lmaya ba?lanm??t?r. Daha sonra Sümerler ve Hititler bu elementialt?n ve gümü? i?çili?indekullan?rken, Eski M?s?rl?lar mumyalama i?lemlerinde, Romal?lar cam yap?m?nda, Eski Yunanl?lartemizlikte ve Araplar ilaç yap?m?ndakullanm??lard?r. Yanibor madeni san?ld??? gibi yenibulunan bir element de?ildir.

Bor elementi 2300 C ‘de erirken, 2500 C ‘de kaynamaktad?r ve do?ada yakla??k olarak 230 çe?idi bulunmaktad?r. Ayr?ca do?ada serbest olarak de?il, tuz ?eklinde ve di?er elementlerle bile?ik olarak bulunur. Dünya üzerinde en önemli kaynaklar? Rusya, Abd ve Türkiye’de bulunan bu element, askeriyedenbilgisayar sistemlerine, in?aat sektöründen otomobil sektörüne kadar 400 ‘ü a?k?n alanda kullan?lmaktad?r. Türkiye bor madenlerinin %72?sine sahiptir. Fakat üretim ve  ihracat oran? dü?ük oldu?u için ülkemize getirisi pek fazla de?ildir. Türkiyede bulunan ba?l?ca bor yataklar?, Bal?kesir, Kütahya, Bursa ve Eski?ehir’de bulunmaktad?r ve Bor madenlerini i?letmek için K?rka (Eski?ehir), Emet (Kütahya), Bigadiç (Bal?kesir), ve Kestelek (Kütahya)’te tesisler bulunmaktad?r.

K?rka Bor ??letmeleri : Y?ll?k 800.000 ton üretim kapasitesine sahiptir. Ayr?ca K?rka’daki bu bor yata?? dünyan?n en büyük bor yata?? olma özelli?ini ta??maktad?r. Emet Bor ??letmeleri : Y?ll?k 500.000 ton üretim kapasitesine sahiptir. Bigadiç Bor ??letmeleri : Y?ll?k 200.000 ton üretim kapasitesine sahiptir. Kestelek Bor ??letmeleri : Y?ll?k 100.000 ton üretim kapasitesine sahiptir.

Tablodan da anla??ld??? gibi Türkiye bor rezervlerinde %72?lik pay ile birinci s?rada gelmekte, %8.50 ‘lik pay ile Rusya ikinci ve %6,80 ‘lik pay ile amerika üçüncü s?radad?r. Ancak MTA ( Maden Tetkik Arama ) taraf?ndan yap?lan rezerv arama çal??malar? sona erdi?inde Türkiyedeki bor rezervlerinin daha da artaca?? tahmin edilmektedir. Yakla??k 40 y?l sonra ise Türkiye dünya üzerinde bor rezervine sahip tek ülke olacak ve Türkiyenin dünya üzerindeki popüleritesi artacakt?r bu sebeple bor’un ülkemiz aç?s?dan stratejik önemi oldukça fazlad?r.

Kullan?m alan? bu derece geni? olan bor elementini Amerika uzay teknolojilerinde ve askeriye sistemlerinde kullan?rken Türkiye deterjan ve sabun yap?m?nda kullanmaktad?r. Birçok bilim insan?n?n “21.yüzy?l?n Petrolü ve Sanayinin Tuzu” diye tan?mlad??? bor, baz? yerel kaynaklarda fazla abart?ld???, asl?nda bor’un ekonomik aç?dan pek öneminin olmad??? vurgulanmaktad?r ancak bütün bu söylemler yanl??t?r, çünkü bor’un kullan?m alan? dünyadaki birçok do?al kaynaktan daha fazla ve önemlidir. Örne?in günümüzün en önemli do?al kayna?? olan petrol; gaz ya??, akaryak?t, makine ya??, fuel oil, jet yak?t? gibi alanlarda kullan?l?rken Bor, bütün bu alanlarda kullan?labildi?i, bilgisayar sistemlerinde ve askeriye sistemlerinde dahi kullan?labilmektedir. Bunun yan?nda sürtünmeye ve ?s?nmaya dayanakl? oldu?u için uçaklarda ve uzay araçlar?nda da kullan?lmaktad?r.

Bor Madenlerinin Kullan?m Alanlar?na Göre Da??l?m?

Bor Madenlerinin Ba?l?ca Kullan?m Alanlar? :

  • Cam Sanayi: Borosilikat Camlar?, ?zolazyon Cam Elyaf?, Tekstil Cam Elyaf?, Optik Lifler, Cam Seramikleri, ?i?e ve Di?er Düz  Camlar
  • Seramik Sanayi: Emaye, S?r,S?rça, Porselen Boyalar?
  • Nükleer Sanayi: Reaktör Kontrol Çubuklar?, Nükleer Kazalarda Güvenlik Amaçl? ve Nükleer At?k Depolay?c? olarak, Uzay ve Havac?l?k Sanayi: Sürtünmeye-A??nmaya ve Is?ya Dayan?kl? Malzemeler, Roket Yak?t? katk? malzemeleri
  • Askeri & Z?rhl? Araçlar: Z?rh Plakalar , kompozit malzemeler.
  • Elektronik-Elektrik ve Bilgisayar Sanayinde: Bilgisayarlar?n Mikro chiplerinde, CD-Sürücülerinde, Bilgisayar A?lar?nda; Is?ya-A??nmaya Dayan?kl? Fiber Optik Kablolar, Yar? ?letkenler, Vakum Tüpler, Dialetrik Malzemeler, Elektrik Kondansatörleri, Gecikmeli Sigortalar.
  • ?leti?im Araçlar?nda: Cep Telefonlar?, Modemler, Televizyonlar .
  • ?n?aat-Çimento Sektöründe: Mukavemet Art?r?c? ve ?zolasyon Amaçl? olarak
  • Metalurji: Paslanmaz ve Ala??ml? Çelik, Sürtünmeye-A??nmaya Kar?? Dayan?kl? Malzemeler, Metalurjik Flaks, Refrakterler, Briket Malzemeleri, Lehimleme, Döküm Malzemelerinde Katk? Maddesi olarak, Kesiciler, A??nd?r?c?lar
  • Enerji Sektörü: Hidrojen ta??y?c?,Güne? Enerjisinin Depolanmas?, Güne? Pillerinde Koruyucu olarak,
  • Otomobil Sanayi: Hava Yast?klar?nda, Hidroliklerde, Plastik Aksamda, Ya?larda ve Metal Aksamlarda, Is? ve Ses Yal?t?m? Sa?lamak Amac?yla, Antifrizler
  • Tekstil  Sektörü: Is?ya Dayan?kl? Kuma?lar, Yanmay? Geciktirici ve Önleyici Selülozik Malzemeler, ?zolasyon Malzemeleri, Tekstil Boyalar? Deri Renklendiricileri, Suni ?pek Parlatma Malzemeleri,
  • ?laç ve Kozmetik Sanayi: Dezenfekte Ediciler, Antiseptikler, Di? Macunlar?,
  • T?p: Osteoporoz Tedavilerinde, Alerjik Hastal?klarda, Psikiyatride, Kemik Geli?iminde ve Artiritte, Menopoz Tedavisinde, Beyin Kanserlerinin Tedavisinde
  • Kimya Sanayi: Baz? Kimyasallar?n ?ndirgenmesi, Elektrolitik ??lemler, Flotasyon ?laçlar?, Banyo Çözeltileri, Katalistler, At?k Temizleme Amaçl? olarak, Petrol Boyalar?, Yanmayan ve Erimeyen Boyalar, Tekstil Boyalar?
  • Temizleme ve Beyazlatma Sanayi: Toz Deterjanlar, Toz Beyazlat?c?lar, Parlat?c?lar
  • Tar?m Sektörü: Gübreler, Böcek-Bitki Öldürücüler,
  • Ka??t Sanayi: Beyazlat?c? Olarak
  • Koruyucu: Ah?ap Malzemeler ve A?açlarda Koruyucu olarak, Boya ve Vernik Kurutucular?nda

Bunlar?n d???nda ;

  • Fiber Optik
  • Kauçuk ve Plastik Sanayii
  • Foto?rafç?l?k
  • Patlay?c? Maddeler          (havai fi?ek vb.)
  • Petrol Boyalar?,          yanmayan ve erimeyen boyalar, tekstil boyalar?
  • Z?mpara ve          a??nd?r?c?lar
  • Manyetik cihazlar
  • ?leri Teknoloji          Ara?t?rmalar?
  • Mumyalama gibi alanlarda da kullan?lmaktad?r.

Yararlan?lan Kaynaklar :

Eti Maden ??letmeleri