Kibrit Nasıl Üretilir?

0
15

Kendili?inden kimyasal tepkimelerle ate? elde etme yöntemleri, XVII.  yüzy?l?n ikinci yar?s?ndan beri bilinmekteydi; ama ilk kibrit yap?m?, ancak 1927’de gerçekle?tirildi. John Walker taraf?ndan ?ngiltere’de yap?lan bu kibritler, potasyum klorat (KCIO3),  antimon sülfür (Sb2S3)   ve arap zamk?ndan olu?uyordu ve herhangi bir yere sürtülünce yan?yordu.  XIX.  Yüzy?l?n sonlar?na kadar üretilen her yerde çakan kibritlerin a?a?? yukar? tümü, beyaz fosfor içeriyordu. Ne var ki, kibrit fabrikalar?nda çal??an i?çiler aras?nda fosfonekroz (endüstriye özgü korkunç bir hastal?k) hastal???n?n ba? göstermesi, bu maddenin yerine ba?ka bir ?ey koymay? gerek k?ld?. XX. Yüzy?l?n ba?lar?nda fosfor ses kisülfür (P4S3),  beyaz fosforun yerini ald?.

Emniyet kibriti: 1840 y?llar?nda fosforun daha az etkin bir biçimi ya da allotropu olan k?rm?z? fosforun bulunmas?, yaln?zca önceden haz?rlanm?? bir yüzen üstünde  çakan emniyet kibritlerinin sürtme yüzeyi k?rm?z? fosfor içerir ve kutunun bir yan?na arap zamk?yla, üre formaldehitle ya da ba?ka bir güçlü yap??kanla tutturulur. Kibritin ba??nda bulunan potasyum klorat, kibrit çak?ld???nda kutu üstündeki fosforla temas edince, ortaya ç?kan kimyasal tepkime, kibritin yanmas?n? ba?latacak ?s?y? olu?turur. Emniyet kibritlerinde, potasyum klorat?n yan? s?ra, onunla tepkimeye giren KÜKÜRT bulunur. Ayr?ca, cam tozu ve demir oksit (Fe2O3) gibi, kimyasal etkileri olmayan seyrelticiler tutulmas?n? sa?lar. Bile?enleri bir araya getirip, onlar? kibrit çöpünün ucuna tutturmak içinse, genellikle hayvansal zamktan yararlan?l?r.

Her yerde çakan kibritlerde, kükürtten daha etkin olan fosfor seskisülfür bulunur. Düz olmayan bir yüzeye sürtme, fosfor seskisülfür ile potasyum klorat aras?nda, kibritin tutu?mas?na neden olan tepkimeyi ba?lat?r.

Emniyet kibritinin ya da her yerde  çakan kibritlerin renkli olanlar?, uygun boyalar?n kat?lmas? ile yap?l?r. Günümüzde, demir oksit ve mangan dioksit gibi renkli bile?ikler yerlerini, çinko oksite (ZnO) b?rakm??lard?r.