Belleği Güçlendirme(Minemonikler) ve Ezberleme Yöntemleri

0
25

Herkes, bir ?eyleri unuttu?undan ?ikayet eder. Ö?renciler, bildikleri ancak s?navda hat?rlayamad?klar? bilgileri unutmaktan ?ikayet ediyor.

Bu tür unutman?n çe?itli sebepleri var: ?lgili derslerden kaynaklanan bozucu etkiler sebebiyle olabilir. Ö?renciler  yeni ve eski bilgiler aras?nda ça?r???m olu?turmay? gerektiren özümleyici tekrar? kullanmad?klar? için olabilir.

Yeti?kinler yakla??k 40 ya??ndan sonra, daha önce hiç unutmad?klar? ?eyleri unutmaya ba?lad?klar?ndan ?ikayet ederler. Örne?in, ?u anda 50 ya??nda olan bellek ara?t?rmac?s? olan Daniel Schacter ?öyle diyor: ‘’15 y?l önce bir makaleyi okudu?umda her kelimesini hat?rlad?m. ?imdi ise bilinçli olarak bildi?im ?eylerle ili?kilendiremezsem veya tekrar okumazsam daha zor hat?rl?yorum’’

Bu tür unutman?n sebebi genellikle zay?f geri getirme ipuçlar?d?r ve fazla me?gul olmaktan, anlaml? ça?r???mlar? olu?turmaya zaman ay?rmamaktan kaynaklan?r.

Belle?i güçlendirmek için minemonik yöntemler kullan?l?r. Minemonik yöntemleri, canl? ça?r???mlar? olu?turarak kodlama ve daha iyi geri getirme ipuçlar? olu?turma yöntemleridir. Böylece hat?rlama geli?tirilir.

Belle?i geli?tiren iki bilinen minemonik yöntemi ele alal?m: Yerle?im yöntemi ve asma yöntemi (Mason & Kohn, 2001).

Yerle?im Yöntemi: E?er terim, kavram veya isimlerden olu?an bir listeyi belli bir s?rada hat?rlamam?z gerekiyorsa yerle?im yöntemi etkili bir yöntemdir. Yerle?im yöntemi, halihaz?rda ezberlenmi? yerlerle ezberlenmesi gereken yeni maddeler aras?nda görsel ça?r???mlar olu?turan bir kodlama tekni?idir.

Brennicke, Theron ve Kidman isimlerini ezberlemek için, yerle?im yönteminin üç ad?m? kullan?labilir.

?lk ad?m: Baz? yerlerin görsel dizisini ezberleyin. Mutfa??n?zdaki lavabo, dolap, buzdolab?, f?r?n ve çekmece gibi kolay hat?rlanabilir yerleri seçin.

?kinci adim: Ezberleyece?iniz her madde için çok canl? bir ça?r???m olu?turan, örne?in, Brennicke’nin köprüde as?l? kald???n? ve ‘’Atlamak brennicke’yle olu?ur’’ dedi?ini dü?ünün. Üçüncü ad?m: Canl? ça?r???mlar? olu?turduktan sonra her bir ismi zihninizde seçti?iniz bir yere yerle?tirin: Brennicke lavaboya gidiyor, Theron dolaba, Kidman ise buzdolab?na. Bu ki?ilerin isimlerini hat?rlamak için mutfa??n?zda hayali olarak gezerseniz ve ezberledi?iniz yerlerdeki depolanan görüntüleri görürsünüz.

Asma Yöntemi: Uzun listeleri özellikle tam s?ras?yla ezberlemek için bir di?er kullan??l? minemonik arac?, asma yöntemidir.

Asma yöntemi, rakam-kelime kafiyeleri ve ezberlenecek maddeler aras?nda ça?r???m olu?turan bir kodlama tekni?idir.

Kafiyeler, hat?rlanacak kelimeleri ast???m?z birer ask? görevi görüyor. Yine üç ki?inin ad?n? (Brennicke, Theron, Kidman) hat?rlamak için bu sefer asma yönteminin iki ad?m?n? kullanal?m. Birinci ad?m: Birer rakam ve kafiyeli bir kelimeden olu?an ?u ask? listesini ezberleyin: bir göstermez kir-iki fazla kirli-üç temizlemesi güç-dört kireçle ört-be? kokusu le?.

?kinci ad?m: ?imdi ezberlemek istedi?iniz kelimelerden her birini, ask? kelimelerden bir tanesiyle e?le?tirin. Örne?in, Brennicke’nin fazla kirli oldu?unu, Theron’un kireçle örtülü oldu?unu, Kidman’?n ise le? koktu?unu dü?ünün.

Bu isimleri hat?rlamak için, her bir ask?y?, üstüne yerle?tirdi?iniz isim ile beraber hat?rlars?n?z.

Yöntemlerin Etkilili?i: 41 ya??nda olan ve belle?inin zay?flamas?ndan ?ikayetçi olan bir dergi yazar?, üç farkl? yöntemi kullanarak belle?ini güçlendirmeye karar verdi (Yoffe, 1997).

Önce, ask? yöntemine yo?unla?an 3 saatlik bir bellek güçlendirme kursuna kat?ld? (49$). Yazar; ask? yönteminin çok etkileyici oldu?unu ve hala üniversitede olsayd? yeni terimler ezberlemek için bu yöntemi kullanaca??n? söylüyor.

?kinci olarak, herkesin içinde var olan ‘’mükemmel fotografik belle?i’’ serbest b?rakaca?? iddia edilen bir kaset dinledi (79$). Kaset, gerçek hayattaki uygulamas?na fazla yer vermeden ask? yöntemine yo?unla??yordu. Fakat kasedin iddia etti?inin aksine, bellek ara?t?rmac?lar? fotografik belle?in bir örde?in di?leri kadar nadir oldu?unu söylüyor (Schacter, 1996).

Üçüncü olarak, asma yöntemini tarif eden, nas?l dikkat edilece?ini, anlatan ve ça?r???m ve imge olu?turman?n önemini belirten bir kitap okudu (10$).

Yazar?n deneyimlerinden de görülece?i üzere, belle?in güçlendirilmesi iyi kodlama yapmak için çaba sarf edilmesini, özümleyerek tekrarlamay? ve bu ?ekilde iyi ça?r???mlar olu?turarak iyi geri getirme ipuçlar?n?n olu?turulmas?n? ve böylece belle?i güçlendirmeyi gerektiriyor.

50 ya? üstündeki insanlar?n oran? artt?kça, popüler bitki ginko gibi bellek güçlendirici ilaçlara olan ilgi de art?yor. Ancak ara?t?rmac?lar ginkonun sa?l?kl? yeti?kinlerde belle?i ya da konsantrasyonu güçlendirmedi?ini tespit etti?i (Solomon 2002). Ara?t?rmac?lar farelerin belle?ini geli?tirmenin yollar?n? buldu, ancak insanlar?n belleklerini güçlendirecek ilaçlar?n bulunmas? için daha y?llar var (Weed, 2000).