Televizyonun İcadı (John Logie Baird, Philo Taylor Farnsworth)

0
38

Hayat?m?za girmi? birçok yararl? cihaz bulunur fakat bunlardan hiçbirisi televizyon kadar popüler olamam??t?r. Baz?lar?m?z için olmazsa olmaz ayg?tlardan birisidir televizyon. Olup bitenlerden en k?sa sürede haberdar olabildi?imiz, önemli bir bilgi ve tabiki e?lence kayna??m?zd?r. Amerika’da insanlar gününün ortalama 6 saatini sadece televizyon kar??s?nda geçiriyor. Günümüzde bu kullan?m yava? yava? internete do?ru kaymakta ve insanlar?n televizyona olan ba?l?l??? her geçen gün azalmaktad?r. Televizyon üzerindeki ilk çal??malar John Logie Baird taraf?ndan ba?lam?? ve 1924 y?l?nda görüntüyü olu?turabilen ilk çal??an örne?i somut olarak ortaya koyulmu?tur. Fakat bu televizyon tamamen mekanik bir sistemle i?lemekteydi. TV’lerin günümüzde kulland???m?z tüplü(CRT) televizyon haline gelmesi Philo Taylor Farnsworth’un temelini att??? çal??malarla sa?lanm??t?r. Bu nedenle televizyonu icad eden ki?i olarak her iki isim de an?lmaktad?r.

John Logie Baird
Televizyon tarihi bundan yakla??k 80 sene öncesine dayan?r. 13 A?ustos 1888?de ?skoçya’n?n Helensburgh kentinde do?an ve burada büyüyen John Logie Baird, elektrik konusuna çok merakl? bir çocuktu. Evinin arka bahçesinde bulunan petrolle çal??an jeneratörden elde edilen elektrikle bütün evi ayd?nlat?yordu. Bu ev ayn? zamanda ?ehirde ak?amlar? ayd?nlat?lan tek ev olma özelli?ine sahiptir. Elektrik konusundaki merak? gün geçtikçe artan Baird, evinde bir telefon santrali kurarak d??ar?daki arkada?lar?yla konu?ma yapabiliyordu. Oldukça s?n?rl? kapasiteye sahip olsa da, 12 ya??nda böyle bir elektrik hatt?n? kurup, çal??mas?n? sa?lamak herkesin ba?arabilece?i bir?ey de?ildi.

E?itimini Glasgow ve Bat? ?skoçya Teknik Koleji’nde sürdüren Baird, buradan elektrik mühendisi olarak mezun oldu. Daha sonra Glasgow Üniversitesi’nde master yaparak e?itimini devam ettiren Baird, Birinci Dünya Sava?? esnas?nda e?itimine ara vermek zorunda kalarak orduda çal??mak için ba?vurdu. Fakat sa?l?k sorunlar? nedeniyle ba?vurusu kabul edilmedi. Daha sonra Clyde Vadisi’ndeki Elektrik ?irketi’nde i? buldu. Burada bir süre çal??an Baird, yine sa?l?k problemleri nedeniyle i?i b?rakmak zorunda kald?. Daha sonra birkaç ufak i?te çal??t?ktan sonra 1922?de memleketi Sussex’e geri dönerek tamircili?e ba?lad?. Burada karma?adan uzak bir ortamda kendisiyle ba?ba?a kalarak, hayalini kurdu?u görüntü ve sesi elektronik olarak ta??ma fikri üzerinde çal??maya ba?lad?. ?lk ba?larda basit bir diki? i?nesi, bisiklet lambas? ve bir teneke parças? ile bir?eyler yapmaya çal??an Baird, insanlara çok uçuk gelen bu fikir üzerinde gittikçe artan heyecanla çal??maya devam eder. Elindeki imkans?zl?klarla pek bir?ey ba?aramayaca??n? anlad???nda ise, teknolojik imkanlara daha rahat ula?abilece?i Soho’ya ta??n?r ve burada bir laboratuvar kurar.

Burada ilk olarak bir çay kutusu üzerine yerle?tirdi?i ve “Televisor” diye adland?rd???, diki? i?nesi, kesilmi? karton ve bisküvi kutusundan olu?an düzene?i çal??t?rmay? ba?ar?r ve yandaki surat görüntüsünü meydana getirir. 25 Haziran 1925?te tarihin ilk televizyon patentini alan Baird’in ba?ar?s? k?sa sürede büyük ilgiyle kar??lan?r ve televisor ad?n? verdi?i icad?n? ilk kez 26 Ocak 1928?de Kraliyet Enstitüsü’ne tan?t?r. Görüntüyü elektronik olarak aktarma denemeleri de sonuç verir ve bundan bir y?l sonra ilk görüntü aktar?m?n? gerçekle?tirmeyi ba?ar?r. Bu sayede 1929?da ilk televizyon istasyonunu hayata geçirir ve o dönem radyo yay?n? yapan BBC ile anla?arak televizyon yay?nlar? yapmaya ba?lar. ?lk etapta bölgesel olarak s?n?rl? bir alanda yay?n yapan BBC, 1930 y?l?nda Amerika ve ?ngiltere’de resmen yay?na ba?lar. Londra’da 20 bin ki?iye ula?an büyüklükte yay?n yapan John Logie Baird, kariyerinin zirvesine ula?m?? oldu.

14 Haziran 1946?da hayat?n? kaybeden John Logie Baird, bilinen ilk televizyonun temellerini atm??t?r. Daha sonralar? televizyonun elektromanyetik sistemi Philo Taylor Farnsworth taraf?ndan de?i?tirilerek günümüzde kullan?lan tüplü TV’ler haline gelmesinde büyük rol oynam??t?r. Ama televizyonun mucitlerinden birisi olarak John Logie Baird daima an?lmaya devam edilecektir.

John Logie Baird’in 25 Haziran 1925 tarihli ilk televizyon patentini görmek için: t?klay?n.

Philo Taylor Farnsworth
Philo Taylor Farnsworth 19 A?ustos 1906?da ABD’nin bat? eyaletlerinden Utah’da do?du. Babas? Lewis Edwin Farnsworth, e?i Serena Bastian Farnsworth ve o?lunu alarak ABD’nin Idaho eyaletine ta??nd?. Lewis Edwin Farnsworth burada marabac?l?k(ortakç?l??a dayanan bir tar?m i?çili?i) yaparak ailesini geçindirmeye ba?lad?. Yeni evlerine ta??nd?ktan sonra evdeki kablolu elektrik sistemi Philo’nun dikkatini çekti ve çama??r makinas?n?n elle dönen k?sm?na bir elektrik motoru yerle?tirerek çal??mas?n? sa?lad?. Zamanla genç Philo’nun elektri?e olan merak? zamanla iyice artt? ve eviyle eyalet d??? aras?nda ilk telefon görü?mesini gerçekle?tirdi. Bilim otoriteleri taraf?ndan da dikkate al?nan Farnsworth, ailesine yard?m etmek amac?yla Idaho’ya geri döndü. Burada Elma Gardner Farnsworth ile tan???p, 1926 y?l?nda evlendiler. Daha sonra Philo Farnsworth, televizyon üzerine yapmaya ba?lad??? deneylerini sürdürmek için California’ya ta??nd?.

Farnsworth burada “Image Dissector” isimli pratik bir kamera gözü üzerinde çal???yordu. Bu dönemde Baird’in icad etti?i mekanik televizyon, birçok hareketli parça bar?nd?r?yordu. Farnsworth tamamen elektronik bir televizyon hayalini gerçekle?tirmek üzere s?k? bir çal??ma yürüttü ve Farnsworth’un Image Dissector kamera tüpü 1927 y?l?nda ilk görüntüsünü aktarmay? ba?ard?. Fakat televizyon hala ayd?nlatma için karbon yay lambas? kullan?l?yor ve mekanik parça bar?nd?r?yordu. Farnsworth 1929 y?l?nda buna da bir çözüm buldu ve hiçbir mekanik parça bar?nd?rmayan televizyonu icad etti. Philo Taylor Farnsworth bu büyük icad?n?n patentini 1930 y?l?nda ald?.

1936 y?l?n?n Kas?m ay?nda Farnsworth ?ngiltere’ye hareket etti ve John Logie Baird’in ?irketiyle bir anla?ma yapt?. Bu sayede BBC televizyon sistemi yenilenerek image dissector kameraya sahip oldular. Bu kamera oldukça geli?mi? bir yap?ya kavu?turuldu ve televizyonlara elektron ço?alt?c? eklenerek yüksek kontrasta sahip görüntüler elde edildi. Farnsworth 14 ya??nda çal??ma prensibini çözdü?ü image dissector televizyon kameras?n? 21 ya??nda çal???r hale getirmi? oldu. Farnsworth’un icad etti?i kamera teknolojisi tüplü CRT(cathode ray tube) ekranlar için esin kayna?? olmu?tur. Televizyondaki gerçek hareketli görüntünün sa?lanmas? Farnsworth sayesinde olmu? ve tüplü ekranlar?n yap?labilmesine büyük katk? sa?lam??t?r. Bu nedenle günümüzde kullan?lan televizyonun mucidi Philo Taylor Farnsworth olarak da bilinmektedir.

Philo Taylor Farnsworth’un 26 A?ustos 1930 tarihli televizyon patentini görmek için: sayfa 1, 2, 3 t?klay?n.

Nas?l Çal???r
Günümüzde bulunan tüplü televizyonlar?n tamam? CRT(Cathode Ray Tube: Katot I??nl? Tüp) olarak adland?r?lan bir teknolojiye sahiptir. Bu ekranlarda görüntü olu?turma sistemi yüzbinlerce ampulün bir araya getirilmesi ?eklinde tarif edilebilir. Çünkü CRT ekranlar?n yüzeyi yüzbinlerce küçük noktadan olu?mu?tur. Bunlara piksel ad? verilir. Piksellerin her biri ayr? ?ekilde ayd?nlat?ld???ndan ve her biri farkl? renk olu?turabildi?inden, piksellerin belirli bir düzende yanmas? görüntü olu?umunun kayna??d?r.

CRT ekranlar koni ?eklindedir. Koninin dar ve sivri ucunda elektron tabancas? bulunur. Koninin geni?leyen a?z? dikdörtgen ?eklini al?r ve bu k?s?m fosfor tabakas?yla kapl?d?r. Anot ve katot olarak adland?r?lan terimler elektronikte art?(+) ve eksi(-) kutuplar? ifade eder. Bir pili örnek alacak olursak, art? uç anot, eksi uç katot olur. CRT ekranlarda katot, elektron tabancas? içerisinde ?s?nm?? bir filaman(ince tel) ?eklinde yer al?r.

Tüpün içi vakum bir ortam?d?r yani hava bulunmaz. Katot filaman?n ?s?nmas?yla elektronlar vakum içerisinde serbest olarak hareket edebilecek durumdad?rlar ve anot ekran yüzeyiyle olan gerilim fark?ndan dolay? elektronlar ekrana do?ru bir ???n demeti halinde odaklat?larak f?rlat?l?rlar. Ekran yüzeyindeki fosfor tabakas?na çarpan elektronlar parlayarak pikselleri ayd?nlat?r. Olu?turulan bu ???n demeti etraf?nda bulunan yatay ve dikey sapt?rma bobinleri vas?tas?yla ekran?n her noktas? için renk olu?turulur.

I??n demetleri elektron tabancas?ndan üç ana renkte yay?l?r. Bunlar “RGB Colors” olarak bilinen K?rm?z?, Ye?il ve Mavi renkleridir. Bu renklerin kar???m? ile do?adaki tüm ara renkler üretilebilir. Bu renklerin %100 oran?nda kar???m? beyaz rengi, hiç ???k yollanmamas? yani karanl?k da siyah rengi olu?turur. Di?er tüm ara renkler ise, bu ana renklerin de?i?ik oranlarda kar???m?yla elde edilir. I??n demeti ekrandaki fosfor tabakas?na yollan?rken delikli bir gölge maskesinden geçerler. Bu maske, ???n?n sadece kendi rengine ait olmas? istenilen yerlere çarpmas?n? sa?lar. Ekrandaki her piksel üç alt piksele ayr?lm??t?r ve gölge maskesinden süzülerek çok hassas bir ayarlamayla geçen elektron demeti alt pikselleri ayr? ayr? ayd?nlat?r. Sonucunda ana piksel, alt piksellerin birle?imiyle olu?an rengi yans?t?r ve televizyon ekran?nda o renk gözükür. Bu olay çok yüksek h?zda olup saniyede binlerce kez yap?ld???ndan, al?nan TV sinyali ekranda gerçek zamanl? olarak görüntü olu?umunu mümkün k?lar.