Mikro Dalga Fırın Nasıl Çalışır ?

0
103

San?r?m ço?unuz mikrodalga f?r?nlar?n ne kadar h?zl? pi?irdi?ini duymu?tur. Peki, sizin evinizdeki f?r?n niye bu kadar h?zl? pi?irmiyor? Acaba ?s? derecesini sonuna kadar getirirseniz mikrodalga f?r?n kadar h?zl? pi?irebilir mi? Cevab?n? hemen vereyim : Hay?r pi?iremez. Acaba mikrodalga f?r?nlar klasik f?r?nlar?n taht?na göz mü dikiyorlar?

Bu yaz?m?zda sizlerle birlikte mikrodalga f?r?nlar?n dünyas?na bir gezi düzenleyece?iz. Yemeklerimizi nas?l pi?irirler, bir zararlar? var m?d?r gibi konular? biraz inceleyelim. ?lk olarak ad?n? ald??? mikrodalgalar nedir ona bakal?m isterseniz.

M?KRODALGA NED?R?

Asl?nda mikrodalgalar evimizin içine kadar girmi? durumda. Onlar? göremiyorsunuz ama onlar sayesinde radyo dinliyorsunuz , televizyon seyrediyorsunuz, cep telefonu ile konu?uyorsunuz ve yemeklerinizi pi?irebiliyorsunuz. Mikrodalgalar ???k h?z?nda hareket eden, çok k?sa dalga boyuna sahip elektromagnetik bir enerjidir.

Sizlere elektromagnetik enerjiyi bir örnekle aç?klamaya çal??ay?m: Bir gölete ta? atarsan?z, gölün üstünde ufak dalgalar olu?ur. Bu dalgalar geni?leyerek gölün yüzeyine da??l?r. Dalgalar?n yukar? ve a?a?? olan titre?imi yay?lma do?rultusuna dik durumdad?r. Bunlara enine dalgalar denir. ??te mikrodalgalarda bir çe?it enine dalgad?r.

Gölete at?lan ta??n olu?turdu?u etki su ortam?nda dalgac?klar vas?tas?yla ta??n?r. Ses dalgalar? da buna benzer. Onlarda yay?lmak için havada ve suda olan molekülleri kullan?rlar. Yani bu tür dalgalar yay?lmak için hava veya su gibi ortamlar? kullan?rlar. Örne?in havas?z bir ortamda patlayan bir silah sesini duyamazs?n?z.

Fakat radar dalgalar?, radyo ve TV dalgalar? gibi elektromagnetik enerji formlar? uzay bo?lu?unda milyonlarca kilometre yol katedebilirler. Yani yay?lmak için bir ortama ihtiyaç duymazlar. Uzay bo?lu?unda veya bir boru içerisinde yay?labilirler. Elektromagnetik dalgalar?n enerjileri kendi içlerinde sakl?d?r.

Yandaki frekans spektrumuna bakarsan?z, mikrodalga f?r?nlarda kullan?lan mikrodalgalar?n frekans? TV dalgalar?n?n üstünde ve radar dalgalar? ile ayn? frekans bölgesinde yer almaktad?r. Ayn? zamanda mikrodalgalar iyonize olmayan ???nlar bölgesinde yer almaktad?r. ?yonize olmayan ???nlar maddenin moleküler yap?s?na ve canl? hücrelerin yap?s?na bir zarar vermezler. ?yonize olan ???nlar ise yüksek frekansl?d?r ve maddelerin, hücrelerin yap?s?nda kal?c? hasarlara yol açabilirler.

Umar?m mikrodalgalar konusunda biraz bilginiz olmu?tur. ?imdi bir mikrodalga f?r?n nas?l çal???r ona bakal?m.

NASIL ÇALI?IR?

?lk olarak ?unu bilmenizi isterim. Mikrodalga f?r?nlar elektrik enerjisiyle çal???r. F?r?n?n bu elektrik enerjisini mikrodalga enerjisine dönü?türmesi ise bir magnetron ile olur. Magnetron 2450 MHz frekans?nda mikrodalgalar üretir. Bu mikrodalgalar, dalga k?lavuzu vas?tas?yla f?r?n?n içine ula??rlar. Bu noktada mikrodalgalar?n birkaç karakteristik özelli?inden bahsetmek istiyorum.

– Mikrodalgalar, t?pk? güne? ?????n?n camdan nas?l geçiyorsa cam, porselen, ka??t ve plastik gibi ço?u maddelerin içinden geçebilirler.

– Mikrodalgalar, duvara çarpan bir topun geri dönmesi gibi, metallerden yans?y?p geri dönerler.

– Mikrodalgalar maddelerin içine nüfuz ederler ve özellikle yiyecekler taraf?ndan emilirler.

Bu bilgilerden sonra kald???m?z yerden devam edebiliriz. En son mikrodalgalar f?r?n?n içine ula?m??t?. Bu mikrodalgalar pi?irmek istedi?imiz yiyecek taraf?ndan emilirler. Saniyede 2,45 milyar kez titre?en mikrodalgalar yiyece?in içine girdiklerinde, su moleküllerinde bir titre?im olu?tururlar. Mikrodalgalar?n polaritesi (kutupsall?k) her de?i?ti?inde (+) ve (-) yüklerle yüklü su molekülleri bir ileri bir geri saniyede 4,9 milyar kez titre?irler. Bu yüksek h?zdaki titre?meden dolay? birbirine sürtünen su molekülleri ?s? enerjisini aç??a ç?kar?rlar. Bu ?s?yla ise yiyecek pi?mi? olur. ?çinde daha fazla su molekülü olan yiyecekler daha h?zl? pi?erler.

Klasik f?r?nlarda oldu?u gibi mikrodalga f?r?nlarda ortam ve yiyecek kaplar? ?s?nmazlar. Yaln?zca yiyecekler ?s?n?r ve pi?erler. Pi?irme süresi ise çok daha k?sad?r.

SORULARINIZA CEVAPLAR

Çelik tenceremle mikrodalga f?r?nda yemek pi?irebilir miyim?

Hay?r, çünkü mikrodalga ???nlar metal malzemelerden yans?rlar, içlerinden geçemezler. Ama cam, seramik, plastik ve hatta ka??t kapta bile yeme?inizi pi?irebilirsiniz.

Mikrodalga ???nlar zararl? radyasyon yayar m??

Mikrodalga ???nlar iyonize olamayanlar grubuna dahildir. Madde ve canl? hücrelerin yap?s?n? de?i?tirmezler ve radyoaktif olarak zarar veremezler. Fakat X ve Gama ???nlar? gibi iyonize olanlar grubundakiler, maddenin ve hücrenin yap?s?n? de?i?tirirler ve zararl? olabilirler.

Mikrodalga f?r?na çal???rken elimi soksam ne olur?

Sak?n böyle bir ?ey denemeyin. Mikrodalga f?r?n?n?zda sadece yemek pi?irin. E?er elinizi çal???rken sokmaya kalkarsan?z o da pi?er.

Mikro dalga f?r?nda pi?en yemek zararl? m?d?r?

Hay?r de?ildir. Mikrodalga f?r?nlar elektrik enerjisini, mikrodalga enerjisine; mikrodalga enerjisini de ?s? enerjisine çevirir. F?r?ndan ç?kan yemekte radyasyon falan yoktur, afiyetle yiyebilirsiniz.

Mikrodalga f?r?n?n içini kapaktan bak?nca görüyorum. Peki mikrodalga ???nlar buradan ???k gibi d??ar? s?zm?yor mu?

Mikrodalgalar kapakta bulunan metalin üstündeki ufak deliklerden d??ar? ç?kamazlar. Çünkü mikrodalgan?n fiziki karakteristikleri buna uygun de?ildir. Dalgalar?n frekans? (saniyedeki titre?im say?s?) ile dalga boyu aras?nda ?u ili?ki vard?r: Yüksek frekans k?sa dalga boyu, alçak frekans uzun dalga boyu demektir. Bunu terside do?rudur. Kapakta bulunan ufak delikler ???k dalgalar?n?n geçmesine izin verirler ve f?r?n?n içini görürüz. Çünkü ?????n dalga frekans? son derece yüksektir, dolay?s?yla dalga boyu da çok küçüktür. Dalga boyunun çok küçük olmas? kapaktaki deliklerden geçmesine müsaade eder. Mikrodalgalar?n ise frekans? dü?üktür ve dalga boyu daha uzundur. Bu yüksek dalga boyuyla kapaktaki ufak deliklerden geçemezler ve içeri tekrar geri yans?rlar.

KISA B?R TAR?HÇE

1946 y?l?nda radarla ilgili bir ara?t?rma projesinde Dr. Percy Spencer da görevliymi?. Dr. Spencer magnetron denilen vakum tüpü üzerinde çal???rken cebindeki çikolatalar?n eridi?ini farketmi? ve ?a??rm??. Sonra bir deney yapm??. M?s?r tanelerini magnetronun yan?na koymu? ve görmü? ki m?s?rlar patlam??, her tarafa saç?lm??. Sonra çi? bir yumurtay? koymu? magnetronun yan?na. Arkada?lar? ile ne olaca??n? beklerken yumurtan?n pi?ti?ini ve patlad???n? görmü?ler. Dr. Spencer kendi kendine sormu?: Yumurtay? bile pi?iren bu mikrodalga enerji yemekleri de pi?iremez mi? ??te mikrodalga f?r?nlar üstündeki ilk çal??malar bu tesadüf sonucu ba?lam??t?r.

Son olarak mikrodalga f?r?nlar? kullan?rken dikkat etmeniz gereken birkaç ?eyi söylemek istiyorum:

– Çal??an bir mikrodalga f?r?ndan en az bir kol mesafesi kadar uzakta durunuz ve yüzünüzü yemek pi?mi? mi diye f?r?na yakla?t?rmay?n

– F?r?n bo?ken çal??t?rmay?n

– Kapak kapanm?yor veya hasar görmü?se f?r?n? çal??t?rmay?n.

– F?r?n?n içini s?k olarak temizleyin.

– Yemek pi?irirken metal kap kullanmay?n.

– Kal?n kabuklu yiyecekler pi?ince içinde buhar kal?r ve kabuk çatlay?nca d??ar? buhar f??k?r?r. O yüzden dikkatli olun.