Templates by BIGtheme NET
Anasayfa » Genel » Uçak Motoru Nedir? Nasıl Çalışır?

Uçak Motoru Nedir? Nasıl Çalışır?

4390_zko_teardrop-300x197Günümüzde en yaygın olarak kullanılan uçak motoru turbofan (veya fanjet) motorudur. Bu motor türbine bağlı büyük bir fan (pervane), oldukça yüksek debide havayı, tepkili motoru çevreleyen bir kanalda akmaya zorlar. Hava fan kanallarından daha yüksek bir hızla çıkarak, motorun toplam tepkisini önemli bir oranda arttırır. Turbofan motoru, belirli bir güç için daha düşük hızla hareket eden daha fazla miktarda havanın, daha hızlı hareket eden daha az miktarda havadan daha büyük bir tepki oluşturma ilkesine dayanır. İlk ticari turbofan motoru 1955 yılında başarıyla denenmiştir.Bir uçak üzerindeki turbofan motoru, daha düşük verimli bir turbojet motorundan, fanı örten tombul görünüşlü motor kaplamasıyla kolayca ayırt edilebilir. Bir turbojet motorunda üretilen tepki, motordan ses hızının yaklaşık iki katında çıkan egzoz gazlarından kaynaklanır. Bir turbofan motorunda yüksek hızlı egzoz gazları, fandan geçen daha düşük hızlı havayla karışır ve böylece motor gürültüsü önemli ölçüde azaltılır.
Yeni soğutma teknikleriyle yanma odası çıkışındaki gaz sıcaklıkları 1500 °C’ın üzerine kadar yükselebilmiş, böylece ısıl verimde önemli artışlar sağlanmıştır. Bu sıcaklık, türbin kanat malzemesinin 100 °C üzerindedir. Turbofan motorları, birim yolcu ve mesafe başına daha az yakıtla 400′den fazla yolcuyu 10000 km uzaklığa 900 km/saat’ten daha yüksek hızlarda taşıyabilen yaklaşık 400000 kg kütleye sahip jumbojet gibi üstün teknoloji ürünü uçakların gelişmesine öncülük etmiştir.
Bir turbofan motorunda yanma odasının dışından geçen havanın kütlesel debisinin yanma odasından geçen havanın debisine oranına fan debi oranı (bypass ratio) denir. Yüksek fan debi oranına sahip ilk ticari motorlarda bu oran 5 değerindeydi. Bir turbofan motorunun fan debi oranının arttırılması üreteceği tepkiyi arttırır. Bu nedenle fanı örten motor kaplamasının kaldırılmasında yarar vardır. Bu şekilde elde edilen motor propjet motorudur. Turbofan ve propetjet motorunun farkı, fan debi oranlarından kaynaklanmaktadır. Turbofan motorunda bu oran 5 veya 6 iken, propjet motorlarda bu oran 100′e kadar çıkabilmektedir. Genel bir kural olarak pervaneli motorlar, jet motorlardan daha verimlidir. Fakat yüksek hızlarda ve seviyelerde verimi düştüğünden, düşük hız ve seviyelerle sınırlıdırlar, Eski tip propjet motorlarda (turboproplar) hız yaklaşık 0.62 Mach sayısı ( uçak hızının ses hızına oranı), yükseklik ise 9100 metre ile sınırlıydı. Yeni tip propjet motorlarda (propfan) ise hızın 0.82 Mach, yüksekliğinde 12000 metre olması beklenmektedir. Profan motoruyla çalışan orta boy ve mesafeli uçakların, turbofan motoruyla çalışan uçaklarla aynı hız ve aynı yükseklikte fakat daha az yakıtla uçmaları beklenmektedir.
Savaş uçaklarının motorlarında yapılan güncel bir düzenleme, türbinle lüle arasında bir art yakıcı (afterburner) bölümünün eklenmesidir. Kısa mesafe kalkışta veya savaş koşullarında olduğu gibi fazladan tepki durumu duyulduğunda, türbinden çıkan oksijence zengin yanma gazlarına yakıt püskürtülmesiyle yapılır. Fazladan sağlanan bu enerji sonucu egzoz gazları motoru daha yüksek bir hızla terk eder ve böylece daha büyük bir tepki sağlanır.

Cevapla


Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız. Türkiye'nin En Kapsamlı Haber Portalı - Güncel ve Tarafsız Haberler İçin Her Gün Ziyaret Ediniz.