Türk-İslam Müzik Sanatları

0
29

4390_zko_teardrop-300x197?slam dünyas?nda müzik alan?ndaki ilk edebi çal??may? Yunus el-Katip yapm??t?r. ?slam âleminde müzik alan?nda ki çal??malar?n en önemlilerinden biri Yahya el-Mekki’nin 12.000 besteyi içerisinde bar?nd?rd??? söylenen Kitabül Egani’ dir. ?lk ?slam Filozofu unvan?n? da elinde bulunduran Kindi, müzik teorisi alan?ndaki ilk çal??may? ortaya koyan filozoftur. Kindi Arap müzik ekolünün kurucusu kabul edilebilir. Müzik hakk?nda yaz?lan en sistemli eser Farabi’ nin El-Musika’l Kebir isimli eseridir.?slam da güzel sese önem verilir. Bununla ilgili Peygamber Efendimiz’ den baz? rivayetler vard?r. Ezan?n sözleri belli olunca Peygamber efendimiz ?öyle buyurmu?tur: ‘’ Bu sözleri Bilal’e ö?retin, bundan sonra ezanlar? Bilal okusun.Zira Bilal’in sesi güzeldir’’. Ayr?ca Ebu Musa El-E?ari’ nin okudu?u Kuran’ ? dinleyen Peygamber Efendimiz: ‘’ Ey Ebu Musa, sana Davud’ a verilen m?zmarlardan biri verilmi? buyurmu?tur.
?slam öncesi Türk boylar? kopuz ve dombra ad?n? verdikleri enstrümanlar? çalarak ?iirler okurdu. Türkler enstrümanlar? ile yapt?klar? çal??malar?na ‘’kök’’, ses ile icra ettikleri çal??malar?na ise ‘’dule’’ derlerdi.
Türkler ?slam dinine girdikten sonra müzik Camilerde ve Tekkelerde de icra edilmeye ba?lanm??t?r. Camilerde müezzinler Ezan-Tesbih-Temcid-Tekbir ?eklinde musiki icra etmi?lerdir. Tekke musikisine örnek olarak Mevlevi ayini, ?u?ul ve nefesi gösterebiliriz. Tekkelerde farkl? farkl? zikirler icra edilmi?tir. Diz çöküp oturarak yap?lan zikre kuud zikri denir. Ayakta e?ilip kalk?larak yap?lan zikre k?yam zikri, ayakta kol kola sa?dan sola yap?lan zikre ise devran zikri denir. Ayinlerde dervi?ler zikreder, zakirler ise ilahi okur. Dini musiki eserleri zakirba?? idare eder. Zikirlerde genellikle vurmal? sazlar ön plandad?r. Mevlevi ayinlerinde ney Bekta?i ayinlerinde ise saz dikkat çeker.
Mevlevi ayinleride sa? el yukar?, sol el ise a?a?? dönüktür, bu haktan ald???n? halka da??tmak anlam?na gelir. Ba?lardaki sikke mezar ta??d?r, tennure kefendir, h?rka ise kabirdir. Semahane kâinat? temsil eder. Ney ?nsan-? Kamil’i temsil eder.