Şairlerin Üstadı: Fuzuli Kimdir ?

0
35

4390_zko_teardrop-300x197Türk Edebiyat?, lehçe özellikleri göz önünde tutularak üç k?s?mda incelenir; Ça?atay Edebiyat?, Anadolu Edebiyat? ve Azeri Edebiyat?. Fuzûlî, Azeri Edebiyat?na mensup bir ?airdir. Fakat Fuzûlî her ne kadar Azeri Edebiyat?na mensup olsa da, ünü s?n?rlar?n? a?m??, tüm dünya taraf?ndan tan?nan bir ?air olmu?tur.Fuzûlî, 16. yüzy?lda ya?am?? bir ?airdir. Fuzûlî’nin as?l ad? mehmed ya da mehemmed’dir. Babas?n?n ad? Molla Süleyman’d?r. Fuzûlî’nin ad? kaynaklarda Fuzûlî Mehmed (Mehemmed) bin Süleyman olarak geçer. Bunlar?n d???nda Fuzûlî’nin do?um-ölüm yeri, tarihi hakk?nda bilinenler s?n?rl?d?r. Riyazi Tezkiresi’ndeki “Çün hak-i Kerbelast Fuzûlî makam-? men” cümleye dayan?larak Fuzûlî’nin Kerbela’l? oldu?u söylenmi?tir. Müverrih Ali, Künhü’l ahbar adl? eserinde Fuzûlî’nin Ba?dat’l? oldu?unu söyler. Hasan Çelebi ve Sad?ki de tezkirelerinde Fuzûlî’nin Hille’li oldu?unu söylerler. Sonuç olarak Fuzûlî’nin do?um yeri tam olarak bilinmese de Kerbela-Ba?dat-Orta Do?u civarlar?nda oldu?u anla??l?r.
Fuzûlî, eski bir O?uz a?ireti olan Bayat boyundand?r. Ve Fuzûlî’nin Farsça Divan’?n?n öz sözünde belirtti?ine göre ana dili Türkçe’dir.
Fuzûlî’nin ne derecede bir ö?renim yapt??? tam olarak bilinmese de, Türkçe Divan’?n?n ön sözünde belirtti?i üzere küçük ya?ta okula ba?lad???, önce a??kane ?iirler yazd???, sonra bunlar? s?? bulup bilime yöneldi?ini, tüm bilimleri ö?renip ?iirlerine temel olarak bilimi oturttu?unu ve ?iirlerindeki ustal??? göz önünde tutarsak Fuzûlî’nin çok iyi bir e?itim ald???n? anlar?z. Fuzûlî, çocuk ya?ta ?iirler yazmaya ba?lam??t?r ve ilk yazd??? ?iirler a??kane ?iirlerdir. Daha sonra Fuzûlî kendi ?iirlerine bakt???nda bu tamamen maddi a?ka yönelmi? ?iirleri be?enmemi? ve kendi deyimiyle hepsini y?rt?p atm??t?r. Daha sonra Fuzûlî ilim tahsiline yönelmi?, bütün akli ve nakli ilimleri ö?renmi?, ?iirlerini bu do?rultuda ?ekillendirmi?tir. Kaynaklar?n Fuzûlî’yi Mevlana diye anmalar?ndan ve eserlerinden de Fuzûlî’nin alim bir ?air oldu?u anla??lmaktad?r.
Fuzûlî, tüm ömrünü Hille-Kerbela-Necef-Ba?dat aras?nda çok dar bir bölgede geçirmi?tir. Bunu Türkçe Divan’?n?n ön sözünde ?öyle aç?klam??t?r; “Men?e’ ve mebde’im Irak-? Arab olup, tamami-i ömrümde gayr? memleketlerde bulunmad???ma….” Fuzûlî’nin ya?ad??? topraklar o devirde Osmanl? ve ?ran ordular? taraf?ndan pek çok kez al?nm??, elden ele geçmi?, pek çok sava? görmü?tür. Bu kar???k devirde Fuzûlî’nin bir koruyucu bulamadan (o devirde iyi ve tan?nm?? ?airler, padi?ahlar, devlet büyükleri vs taraf?ndan korunup kollan?rlard?) yoksulluk içinde bir ömür sürdü?ünü hem kendi eserlerinden hem de ba?ka kaynaklardan anl?yoruz. Hatta baz? kaynaklarda Fuzûlî’nin türbe bekçili?i yapt???ndan, geçimini bununla sa?lamaya çal??t???ndan söz edilir.