Pulmoner Tromboemboli Nedir?

0
44

4390_zko_teardrop-300x197Atardamarlar (arterler); oksijenden zengin olan kan? kalpten vücudun di?er bölgelerine ta??rken, toplardamarlar (venler) oksijeni azalm?? kan? kalbe geri ta??rlar. Pulmoner yani akci?ere ait arter ve dallar?n?n, venöz sistemde olu?an bir kan p?ht?s? taraf?ndan t?kanmas?na “pulmoner tromboemboli” denir. Önlenebilir bir ölüm nedeni olmas?na ra?men hastanedeki ölüm nedenlerinin %10′ unu olu?turur. Do?ru tan? al?p tedavi ba?lanan hastalarda ölüm oran? %3 iken ilk bir saat içinde tedavi ba?lanmayan hastalarda ölüm oran? %33′ e ç?kmaktad?r.Emboliye neden olan kan p?ht?s? kaynaklar? kalbin sa? kulakç?k ve kar?nc?klar?n?n içindeki p?ht?lar olabilece?i gibi bald?r ve uylu?un derin venleri de olabilir. Pulmoner tromboembolilerin %90′ ?ndan fazlas? alt ekstremitelerin derin venlerinden kaynaklan?r. Venlerde damar içi p?ht?la?man?n ba?lamas? için gereken üç faktör vard?r. Bunlara “virchow triad?” denilmektedir. Bu faktörler;
*Venöz sistemde dola??m?n yava?lamas?
*Genetik yada tümörlere ba?l? olarak p?ht?la?maya yatk?nl?k
*Damar duvar?nda endotel hasar? olmas?d?r.

Pulmoner tromboemboli olu?umu için; antitrombin 3 eksikli?i, protein C eksikli?i, protein S eksikli?i, aktive protein C rezistans?, hiperhomosisteinemi gibi genetik risk faktörlerinin yan?s?ra sonradan kazan?lm?? baz? risk faktörleri bulunmaktad?r. Bunlar ileri ya?, ?i?manl?k, üç saatten uzun süren seyahat, nefrotik sendrom, büyük cerrahi operasyonlar, hareketsizlik, kanser, kemoterapi, hormon replasman tedavileri, do?um kontrol haplar?, gebelik, lohusal?k, polisitemia vera, inme, konjestif kalp yetmezli?i, spinal kord yaralanmalar? gibi çok çe?itlidir. Ancak en s?k nedeni ortopedik kalça cerrahisidir.
Ani ba?layan solunum s?k?nt?s? en s?k görülen semptomdur. Bat?c? tarzda gö?üs a?r?s? olabilir. Hemoptizi dedi?imiz kan tükürme, çarp?nt?, ate? olabilir. Hasta bay?lmayla  gelebilir. Derin ven trombozu olan hastalarda bacaklarda kramp tarz? a?r?, tek tarafl? ?i?lik, k?zar?kl?k, ödem vard?r. Hastan?n solunum say?s? artm??t?r ve kalbi dakikada 100′ den fazla atabilir. Akci?erleri dinlendi?inde raller duyulur. Hastalar ço?u zaman kalp krizi geçirdiklerini dü?ünüp ölüm korkusu ya?ayabilirler. Bu kadar a??r bulgular?n yan?nda, emboli küçük ise klinik bulgular çok hafif olabilir veya hiç olmayabilir. Tan? koymada en önemli a?ama pulmoner tromboemboliden ?üphelenmektir.