Negatif Deneycilik Nedir?

0
40

4390_zko_teardrop-300x197Bir kuram?n geçerli olabilmesi ve kan?tlanabilmesi için, onu do?rulayan olgular yan?lt?c?d?r. Çünkü do?rulayan olgulara odaklan?l?r ve genellemeler yap?l?r. Oysa belirleyici olan kuram? yanl??layan olgulard?r. ??te yanl??layan olgular? belli olan bu kuramlar bilimseldir. Ona göre deney yapmak kolayd?r. Deney sonucunda kuram? destekler do?ru olgular da bulunmas? çok zor de?ildir. Ancak yanl??layan olgular bilinmedikçe kesinlik bir bilimsellikten söz edilemez. En basit ?ekilde ?öyle aç?klayal?m ve Taleb’ den bir örnek verelim: E?er bir kuram yanl??lanabiliyorsa i?te o zaman bilimsel de?ere ula?m?? demektir. Nicholas Taleb ise Siyah Ku?u isimli kitab?nda bu olay? ?öyle aç?kl?yor:” Beyaz Ku?ular? görmek, Siyah Ku?ular?n olmad???n? kan?tlamaz. Ancak burada bir istisna söz konusu; Hangi ifadenin yanl?? oldu?unu biliyorum, fakat bu hangisinin do?ru oldu?unu bildi?im anlam?na gelmiyor. Bir Siyah Ku?u görürsem, tüm ku?ular?n beyaz olmad???n? do?rulayabilirim! Birini cinayet i?lerken görürsem, onun bir katil oldu?undan emin olabilirim. Fakat onu cinayet i?lerken görmezsem masum oldu?undan emin olamam. Ayn? ?ey kanser saptamas? için de geçerlidir: Tek bir habis tümörün olmas? kanser oldu?unuzu kan?tlar, fakat böyle bir bulgunun olmamas? kanserli olmad???n?za dair kesin bir delil anlam?na gelmez. ”
Olaya biraz da ba?ar? ve ba?ar?s?zl?k üzerinden gidelim ve ta?lar yerine otursun. Mesela ba?ar?l? olan birçok giyim ma?azas? var. Bu ba?ar?l? ma?azalar çok iyi i? yap?yor ve çok paralar kazan?yor. Bunun üzerine bu ma?azalar?n sahiplerinden yer seçmedeki kriterlerine dair tüyolar al?n?yor. Ancak bu ma?azalar?n bulundu?u yerlerde birçok zarar eden ma?aza da var. Onlar ise gözard? ediliyor ve do?rulayan olgular gerçekmi? gibi görünüyor. Yanl??layanlar ise geri plana itilerek hayati kararlar al?n?yor.
Son olarak Abraham Lincoln’ un hayat?ndan bahsedelim. Bildi?iniz gibi üzerine birçok kitap yaz?lm??, birçok kitapta da örnek olarak verilmi?tir. Uzun seneler boyunca sürekli ba?ar?s?z olmu? ancak en sonunda sürekli ihtimalleri zorlad??? için ABD Ba?kanl???’ na sahip olmu?tur. Yani bu kitaplarda sürekli ba?ar?s?zl?ktan y?lmamak gerekti?i anlat?l?r. Do?rudur ancak eksiktir. Çünkü bu kitaplar Lincoln ile benzer hayal k?r?kl?klar?n? ya?am?? ve sonunda hiçbir istedi?ine kavu?amam?? insanlar? örnek vermezler. Bu da gerçekleri sapt?rmak olur. Çünkü Lincoln bir istisnad?r. Dünya üzerinde az say?da birçok felaketle kar??la??p sonunda çok büyük isteklerine kavu?abilen insan vard?r. Ancak birçok felaketle kar??la??p hazin sonlarla biten birçok ya?am öyküsü mevcuttur. Ancak ço?u ki?isel geli?im öykülerinde, kitaplar?nda sürekli pozitif örnek verilir. Bu da insanlar?n eksik veya yanl?? bilgilendirmesi demektir.
Keops, Kefren ve Mikerinos piramitlerinin in?as? ve o bölgede ya?anan gizemli olaylar?n s?r perdesi aralan?yor.