Kalsiyum ve Kemik Sağlığı

0
34

4390_zko_teardrop-300x197Kemiklerimizin %30′u organik maddelerden, %70′i inorganik maddelerden olu?ur.Kemikleri olu?turan inorganik maddeler kalsiyum, fosfor, sodyum, ve magnezyum mineralleridir. Hücreler ve proteinler ise organik maddeleri olu?turur. ?nsan iskeleti, sürekli yap?m ve y?k?m halindedir. Çocukluk ve geli?me ça??nda kemi?in yap?m faaliyeti, y?k?mdan çok daha h?zl? oldu?undan kemikler büyür ve kal?nla??r. Ayr?ca, kemiklerin yo?unlu?u da artar. Bu geli?me 20′li ya?lar?m?z?n ortalar?na kadar devam eder. 40′l? ya?larda itibaren kemik yo?unlu?unun dengesi negatif yöne gider. Kad?nlarda menopoz döneminde östrojen hormonunun azalmas?na ba?l? olarak kemik yo?unlu?undaki azalma artar. 50 ya??n üzerindeki kad?n ve erkekler kemik kütlelerinin %1-3 ‘ünü kaybeder. Kemi?in yo?unlu?unu kaybederek delikli bir yap? almas? haline osteoporoz denir. Kemi?in bu bo?luklu yap?s? çok daha zay?ft?r ve k?r?lmalara e?ilimli bir özelliktedir. Kemiklerin büyümesi ve ard?ndan kemik y?k?m?yla yap?m? aras?ndaki dengenin sa?lanmas? a?a??da aç?klanan karma??k bir sistemle gerçekle?ir.Kalsiyum kemi?in yap?s?n? olu?turan en önemli maddedir. Besinlerle al?nan kalsiyum, kalsiyum ba?lay?c? proteine ba?lanarak emilir. D vitamini kalsiyum ba?layan proteinin sentezini uyararak emilimini olumlu yönde etkilerken a?a??da belirtilen faktörler kalsiyumun emilimini zorla?t?r?r.
* Diyet posas?n?n çoklu?u
* Kalsiyum-fosfor dengesizli?i
* Fitik ve oksalik asitlerin çoklu?u
* Alkol
* Menopoz – ostrojen yoklu?u
Kemikteki kalsiyum, kan kalsiyum düzeyinin dengesini sa?lar. Kanda kalsiyum düzeyi dü?ünce Paratroid hormonu kemik y?k?m?n? h?zland?rarak kemikten kana kalsiyum geçmesini sa?lar. Kanda kalsiyum düzeyi yükselince Kalsitonin hormonu kalsiyumun kemikte birikimini h?zland?r?r.Bu ?ekilde kan kalsiyum düzeyi dengesini korumu? olur.Vücuttaki kalsiyum depolar?n?n korunmas? ve dokular?n kalsiyum gereksiniminin kemik y?k?m?yla sa?lanmamas? için besinlerle al?nan kalsiyumun yeterli miktarda olmas? gerekir.Yeni do?mu? bebekte 30 gr, yeti?kinde 1000-1200 gr kalsiyum vard?r. Bu miktar?n %99′u kemiklerdedir. Kemikteki kalsiyumun %99′u dayan?kl? %1′i de?i?kendir. Kan kalsiyumu düzeyi dü?tü?ünde öncelikle kemi?in de?i?ken kalsiyumundan kalsiyum kana verilir. Süt ve süt ürünleri, bal?klar (k?lç??? ile yenilenler), koyu ye?il yaprakl? sebzeler, tam tah?l ürünleri, pekmez, zenginle?tirilmi? besinler ve kuru baklagiller vücudumuza kalsiyum sa?lar. Süt, yo?urt, peynir, süt tozu kalsiyum d???nda, protein, fosfor, B2 vitamini kayna?? olan besinlerdir.
Okul öncesi ça??ndaki (4-8 ya?) bir çocu?un günlük kalsiyum gereksinimini (800mg) kar??lamas? için bir günde tüketmesi gereken besinler ve bu besinlerle ald??? kalsiyum miktar?na örnek a?a??da verilmi?tir.
1 kibrit kutusu peynir- 50mg
1/2 kibrit kutusu ka?ar peyniri-105mg
1 yemek ka???? pekmez -57mg
2 bardak süt – 540 mg
1/2 yar?m porsiyon kuru baklagil -30 mg
1 tabak sebze yeme?i -40 mg
Ya?lanma ile birlikte kad?n ve erkeklerde kemik kitlesinde kay?plar olmaktad?r. 35 ya??ndan sonra kemiklerde y?lda %0,5 oran?nda kalsiyum kayb? vard?r. Bu kay?p kad?nlarda menopoz döneminde y?lda yakla??k %6 oran?ndad?r.Ya?lanma ile birlikte kemik kitlesinin normal de?erlerin alt?na inmesi olarak tan?mlanan osteoporoz di?er bir ifade ile kemik erimesi menopoz sonras? kad?nlarda s?kl?kla görülen bir sa?l?k sorunudur. Menopoz sonras? kad?nlarda hormonal de?i?iklikler kemiklerde kalsiyum kayb?na ve sonuçta osteoporoz geli?imine yol açmaktad?r. Sigara içme, alkol kullanma, hareketsiz ya?am ve özellikle de kalsiyumdan yetersiz beslenme bu riski artt?rmaktad?r. Osteoporozlu kad?nlar?n kalsiyum içeren besinleri yetersiz tükettikleri bilimsel olarak saptanm??t?r.Yeti?kinlerde günlük süt tüketiminin en az 500 gram olmas? önerilmektedir. 51-702 ya? aras? bir yeti?kinin kalsiyum gereksinimi 1200 mg’d?r.