Templates by BIGtheme NET
Anasayfa » Genel » İnsan Davranışları Belirlenebilir Mi? Özgür İrade Var Mıdır?

İnsan Davranışları Belirlenebilir Mi? Özgür İrade Var Mıdır?

4390_zko_teardrop-300x197İnsan davranışlarında etkili olan özgür irade mi ve determinizm yani nedensellik mi sorusu yüzyıllardan beri psikologlar ve filozoflar tarafından sıkça tartışılmıştır.Determinizme yakın olan kişiler, insanların sergilediği tüm davranışları kişiye etki eden iç ve dış kuvvetlerin belirlediğini düşünmektedir. Burada belirtilen iç ve dış kuvvetleri örneklemek gerekirse, aile önemli bir dış kuvvet olarak sayılabilirken, hormonlar da en önemli iç kuvvetlerdendir. Özgür irade tarafında olan kişiler de, konunun daha karmaşık olduğunu savunurlar. Bu düşünce sistemine göre, iç ve dış kuvvetler kişilerin davranışını etkilese de kişilerin davranışını seçmek için özgür iradeleri olduğu ileri sürülür. Determinizm ve özgür irade tartışması şu soruda birleştirilebilir: Bir kişi isterse kaçınılmaz bir durumda farklı bir davranış sergileyebilir mi? Determinist yaklaşımın bu soruya yanıtı hayır olurken özgür iradeci düşünce evet demektedir.
Determinizm psikolojide serbest iradeye nazaran çok daha fazla teori ile desteklenmektedir. Davranış bilimcilerin çoğu genellikle determinist düşünce tarafındadırlar.
Deterministler, evrenin doğasının kesin bilimsel yasalar ile çevrelendiğini, bu nedenle her sonucun onu yaratan nedenlerden kaynaklandığını ve insan davranışlarının da bu kuraldan istisna olmadığını savunurlar. Uyarıcı durumlar ve koşullandırma geçmişi bilinen bir bireyin davranışının kesin olarak tahmin edilmesinin mümkün olduğu düşüncesini taşırlar. Davranışın çevrede gelişen olaylar tarafından belirlendiğini ve kişilerin benzer olaylarda benzer davranışları sergileme eğiliminde olduklarını daha önceki deneyimlerinin sonucunda ceza veya ödül geribildirimlerinin önemli olduğunu ve özgür iradenin yanılsamadan ibaret olduğunu savunurlar.
Karşıt görüş ise bu fikirde bazı kusurların bulunduğunu savunur. Özgür irade kavramına inananlar insan davranışlarının bu tarz ceza veya ödüllendirmelerin sonucuna göre şekillenmesinin insanları rüzgar gülü gibi düşünmek olacağını ve bu kadar basite indirgenemeyeceğini savunur. Onlara göre insanların uzun vadeli hedefleri vardır ve başkalarını takip etmek yerine bu hedeflere ulaşmaya çalışırlar. Aynı zamanda bireyin davranışlarının çevre tarafından belirlenmesi düşüncesi, bireyin kendi çevresini etkilediği düşünülürse hatalı olmaktadır.

Cevapla


Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız. Türkiye'nin En Kapsamlı Haber Portalı - Güncel ve Tarafsız Haberler İçin Her Gün Ziyaret Ediniz.