Gresham Kanunu Nedir?

0
14

4390_zko_teardrop-300x197Çift para sisteminde ortaya ç?kan ve literatüre “kötü paran?n iyi paray? kovmas?” olarak geçen “Gresham Kanunu” iktisat biliminde oldukça söz edilen bir kanundur.Bu kanunun öncülü?ünü 16. yüzy?lda ?ngiltere mali dan??man? olan “Sir Thomas Gresham” yapm??t?r. Gresham yasas? çift para sistemi uygulayan ülkelerde geçerli olmu?tur. ?öyle ki; piyasada dola??mda olan paralar?n madeni de?eri d???nda birde para de?eri bulunmakta. Bu iki paray? alt?n ve gümü? olarak dü?ünecek olursak alt?n?n madeni ve paral?k de?eri birbirine e?itken gümü?ün madeni de?erinin paral?k de?eri alt?nda kald???n? görürüz. Durum böyle olunca bireyler iyi paray? yast?k alt?na koymay? yani iktisat dilinde söyleyecek olursak iddihar etmeyi seçerken daha az de?erli olan paray? ise al??veri? için kullanmaya ba?larlar. Yani sonuç olarak de?eri dü?ük dedi?imiz çürük para piyasada dola??rken daha de?erli olan alt?n para yast?k alt?nda kal?r. Bu durum “kötü paran?n iyi paray? kovmas?” olarak iktisat kanununa geçmi?tir. Bu durumu Gresham, Kraliçe Elizabeth’e rapor halinde sunmu? ve gerçekten de halk?n tercihlerinin bu yönde oldu?unu kan?tlam??t?r.

Günümüzde de bu yasan?n i?ledi?ini görüyoruz. Basit olarak anlatacak olursak ki?iler de?erli olan alt?n?, dövizi ellerinde tutarken daha az de?erli olan ka??t ve bozuk paralar? günlük al??veri?leri için kullan?rlar. Ka??t paran?n yaln?zca paral?k de?eri vard?r üzerinde yaz?l? para de?eri olmayan hiç bir ka??t de?erli de?ildir.
Çapraz kurlar?n tam yans?t?lmad??? piyasalarda resmi kur fiyat? gerçek kur fiyat?ndan yüksek tutulan dövizler ülkeye girerken dü?ük fiyatl? dövizler ise ülkeden ç?kar. Böylece eskiden beri süre gelen Gresham Yasas?n?n günümüz ko?ullar?nda da i?ledi?ini görmü? oluyoruz. ?yi para daima saklan?rken kötü para piyasaya sürülür ve kötü para iyi paray? piyasadan kovmu? olur. ?ktisat derslerinde okutulan ve iktisat bilimine yerle?mi? olan Gresham Yasas? prati?e döküldü?ünde çok daha rahat anla??lmaktad?r.