F-35 Lightning ve Dikey Kalkış Yapan Uçak Sistemleri

0
41

4390_zko_teardrop-300x197Uçak kelimesi konuda geçince ilk akla gelen bir pisttir, bir hava alan?d?r ya da en az?nda uça??n düz h?z kazanabilece?i bir miktar düzgün sert bir yüzeydir. Bunun haricinde uçaklar kalkamaz ve inemezler. Herhangi bir nedenle pisti zara görmü? bir hava al?n? orada bulunan tüm uçaklar? mermisiz bir silah gibi önemsiz k?lar.
Peki ya hava alan?na ihtiyaç duymadan, istenilen araziye, gemiye, alçaktaki çat?lara bile dikey bir ?ekilde inebilen, kalkabilen uçaklar olsayd?? Evet art?k bunlar günümüzde var. Asl?nda ABD donanma gemilerinde baz? uçaklara bu sistemi daha önce yerle?tirmi?ti ve gemiden dikey ini? ve kalk?? yapabiliyordu. Kalk??t? s?k olarak kullan?lan bu sistem pilotaj hatalar? olabilme risklerine kar??l?k ve harcad???, gereksinim duydu?u enerji sebepleri ile ini?lerde kullan?lm?yordu. Uça?? kald?rmaya yerden fan vas?tas? ile kontrollü hava bas?nc? ile kald?ran bu sistemler çok h?zl? ?s?nd??? için uça??n radarlar taraf?ndan çok kolay av olabilece?i ihtimali yüzünden 4 fanl? dikey uçu? yapabilen bu uçaklar pek tutulmam??t?r.
Yeni geli?tirilen f35 lightning sava? uça?? bu sistemi tekrar hayata geçirmesi ile ün kazanm?? ve dikkatleri üstüne çekmeyi ba?arm??t?. Projede 4 fan yerine uçakta bulunan ana lülenin katlanarak yataydan dü?ey konuma geçerek, sadece ekstra bir fan ile ayn? dü?ey ini? kalk?? özelli?ini yapabilmektedir. Bu sistemdeki fan uça??n tam ortas?nda kalarak ?s?n?n d??ar? ana lüleden tek parça halinde ç?kmas? sa?lanm??, fakat çok küçük radar ve yaz?l?m hatalar? ile hala envanterler deki yerini alamam??t?r.
Uçaklarda bir hava emi? sistemi ard?ndan bu havay? jet yak?t? ile bas?nçl? hale getiren kanallar ve bu havay? kontrollü bir ?ekilde lüleler den ç?k???n? sa?layan motor bulunmaktad?r. Uçak iti? gücünü %40′? ana lüleden, %48′i fan’dan ve %12′sini kanatlar?n egzoslar?ndan sa?lamaktad?r. Dikey ini? kalk??ta emilen bu hava dar egzoslardan yere üfürerek tamamen hava vas?tas? ile uça?? yerden maksimum 15 metre kadar yükseltebilmektedir. T?pk? helikopterler gibi yüzeye hava bas?nc? olu?turur. Fanda ki pervane çap? az oldu?u için helikopterlerde ki gibi kuyruk denge sistemine ihtiyaç duymamaktad?r. Kokpit arkas?nda bir fan, ana motorun yard?m? ile arka k?s?m ve ortada olu?turulan ve kanatlar?n aras?ndan ç?kan denge itme ile piste ihtiyaç duyulmadan kalk??? tamamlamaktad?r.