Divan Edebiyatı ve Türleri

0
36

4390_zko_teardrop-300x197Kurulu? döneminde en önemli unsurlar Farsça’dan yap?lan çevirilerdir. Fars Edebiyat?n?n zirvesinde olan ?arilerden yap?lan çeviriler, Divan ?iirinin biçim ve özünün olu?mas?nda etkili olmu?tur. Gül?ehri, kendinden de bir çok unsur katt??? Feriddüddin Attar’?n Mantt?ku’t Tayr adl? mesnevi çevirisinde tasavvuf ilkesinin temellerini att?. Hoca Dehhani ise din ve tasavvuf konular?n? bir yana iterek maddi a?k ve ?arab? konu alan ?iirler yazd?. Bu durum da Hoca Dehhani’yi baz? çevrelerin ilk Divan ?airi saymas?n? sa?lam??t?r. Bunlar d???nda Kad? Burhaneddin, Çelebi Mehmed, ?eyhi, Ahmedi Dai gibi ?airler Divan Edebiyat?n?n kurulu?una öncülük etmi?lerdir.Geçi? Dönemi ise 15.yy’dan ba?lar. Fars Edebiyat?ndan etkilenerek ?ekillenmeye ba?layan edebi anlay??, bilhassa saray ve saray çevresi ayd?nlar?n?n deste?i ve ilgisiyle gerçek kimli?ini bulmaya ba?lam??t?r. Bu dönemde Divan ?iiri i?ledi?i konularla, benimsedi?i görü?lerle halktan uzakla?maya ba?lad?. Bu dönemde tasavvuf dü?üncesiyle birlikte maddi a?k ve zevklere dair de ?iirler yaz?ld?. Yine bu dönemde Fatih Sultan Mehmed’in sanata ve edebiyata verdi?i de?er, Divan Edebiyat?n?n olgunluk dönemine geçmesi için zemin haz?rlam??t?r.
Olgunluk Dönemi, Divan Edebiyat?n?n tamam?yle kendi yolunu buldu?u, etkilendi?i Arap ve Fars Edebiyatlar?n? geride b?rakt??? dönemlerdir. Daha önceden Fars ?airlerini kendilerine örnek alan ?arilerimiz, bu dönemde onlardan üstün olduklar?n? kabul etmi?lerdir. Nitekim Fuzuli, Baki, Nef’i, Nabi, Zati, Hayali, Necati… gibi, daha önceki yaz?lar?mda tan?tt???m pek çok dünya çap?nda ?air bu dönemde yeti?mi?tir.
Divan Edebiyat?nda sanat anlay??? iki bölümde incelenebilir; ?iirde ve düzyaz?da. Divan Edebiyat?nda düzyaz? pek de?er görmemi? ve pek örnek verilmemi?tir. Ancak bu edebiyat?n son dönemlerinde ?airlerin hayatlar?n?n anlat?ld??? ?air tezkireleri düzyaz?ya örnek gösterilebilir.
Divan ?iirinde ?airin ?airin ?iir yazmaktaki amac? hüner ve marifet göstermektir. Fakat Divan ?airleri tamam?yla özgür de?ildir. Çe?itli naz?m ?ekillerine, türlerine ve konular?na ba?l? kalmak zorundad?rlar. Konusu, türü ?ekli, her?eyi belli olan ?iirlerde ?aire tek bir ?ey kalm??t?r; ?iiri incelik ve ustal?kla i?lemek. Ve yüzy?llar geçtikçe ?airler bu konuda kendilerini geli?tirmi?ler, ?iiri bir kuyumcu gibi ustal?kla i?lemeyi ö?renmi?lerdir.