Batı Etkisindeki Türk Edebiyatı

0
15

4390_zko_teardrop-300x197Bat? edebiyat?n?n, özellikle Frans?z edebiyat?n?n bizim edebiyat?m?za etkileri çok büyüktür. Nas?l ki Osmanl? devrinde, bilhassa Osmanl?’n?n parlak devirlerindeki edebiyat?m?z olan Divan edebiyat? Do?u edebiyat?ndan (Arap, Fars-?ran) etkilendiyse, Osmanl?’n?n gerileme ve y?k?l?? devirlerinde de Bat? edebiyat?ndan etkilenmi?tir. Bat? edebiyat?n?n, edebiyat?m?za etkileri Tanzimat Edebiyat? ak?m?yla ba?lar. Fakat burada belirtmek gerekir ki; naz?m türleri bak?m?ndan göze batacak derecede bir yenilik henüz bu Tanzimat devrinde olu?mam??t?r.
Tanzimat Edebiyat?, naz?m?n d?? yap?s? bak?m?ndan tamam?yla Divan Edebiyat?yla benzerlik olu?turur. Tanzimat’da da t?pk? Divan Edebiyat? gibi beyitler ve a?dal? bir dil kullan?lm??, kaside ve gazeller s?kça yaz?lm??t?r. Fakat naz?m?n iç örgüsünde önemli de?i?iklikler ve yenilikler meydana gelmi?tir. Beyitler, genel olarak ba??ms?z birer cümle olmak durumundan ç?kar?lm??, belli bir konunun çevresinde toplanm??t?r. Yani Divan Edebiyat?ndan farkl? olarak ?iirlerde “anlam bütünlü?ü” vard?r diyebiliriz. Kasideler genellikten kurtar?lm??, ki?iselli?e do?ru götürülmü?tür. Konular Divan Edebiyat?n?n soyutlu?undan kurtar?lm??, nesnel bir karakter kazanm??t?r.
Tanzimat Döneminin bir ba?ka önemli noktas? ise edebiyat?m?za ele?tiri ve tiyatro gibi kavramlar? sokmu? olmas?d?r. Bu düz yaz? (nesir) alan?nda bir ilerleme say?labilir nitekim bu iki tür de nesirle yaz?l?rlar. Tanzimat devrinde ele?tiri daha çok eski-yeni çat??mas? üzerine kurulmu?tur ve sanatç?lar belki de bu yeni türün acemili?iyle fazla sert, keskin ve ço?unlukla yap?c? olmayan ele?tiriler yazm??, çe?itli husumetlerin do?mas?na sebep olmu?lard?r. Misal; Muallim Raci ve Recaizade Mahmut Ekrem aras?ndaki Demdeme-Zemzeme tart??mas? buna güzel bir örnektir. Tiyatro konusunda da ilk eser ?inasi’nin ?air Evlenmesi adl? eseri say?labilir. Bu noktada belirtmek gerekir ki henüz tiyatro ve sahne kültürünün olu?mamas?ndan dolay? bu dönemdeki tiyatro eserleri oynanmak için de?il okunmak için yaz?lm??t?r.
Servet-i Fünun Edebiyat?yla Tanzimat Edebiyat?nda at?lmaya ba?layan yenilik ad?mlar? biraz daha s?kla?t?r?lm??, beyit düzeni bozulmu?tur. Cümleler, m?sralar?n ba??nda ya da ortas?nda kesilmi? ya da ba?lat?lm??t?r. Beyitlerin klasik kafiyeleni? düzeni bir kenara b?rak?lm??; ?air, m?sralar?n? istedi?i gibi kafiyelendirmi?tir. Dörtlüklerin kafiyeleni?inde murabba düzeni bir kenara b?rak?lm??, atlama kafiyeler yap?lm??t?r. Divan Edebiyat?n?n klasik müstezat ?ekli geni?letilmi?, her çe?it kal?pla müstezatlar yap?lm??t?r. Servet-i Fünun Edebiyat?nda da aruz ölçüsü kullan?lm?? fakat, tek düze ölçülerden çok, karma ölçülere yer verilmi?tir. A?a??da Servet-i Fünun mecmus?ndan bir sayfa yer almaktad?r;